محمد حسین نعیمی

 

وضعیت زبان و ادبیات فارسي در  فرانسه از نظر ژيل اوتيه

مقدمه :برنامه كاروان شاعران فرانسوي در سال 1384 به همت موسسه تحقيقات فرانسه در ايران (ايفري) و بخش فرهنگي سفارت فرانسه در تهران برگزار شد و چند تن از شاعران و مترجمان فرانسوي را به ايران كشاند كه ژيل اوتيه، مترجم اشعار تركي و فارسي، مدرس موسسه اينالكو (موسسه ملي زبان‌ و تمدن‌هاي شرقي)، زبان‌شناس و متخصص زبان‌هاي ناحيه قفقاز، آناتولي و ايران يكي از آن‌ میهمانان بود.

اوتيه در موسسه اينالكو به تدريس روش ترجمه متون تركي به فرانسه براي دانشجويان سال چهارم زبان تركي مشغول است و از 13 سال پيش با همكاري پروفسورريشار در دانشگاه پاريس 3 به ترجمه و تنظيم زندگي‌نامه‌اي از سعدي ، كه ترجمه جديدي از غزليات او را نيز در بردارد ، پرداخته است.

متن حاضر چکیده ای است از نشستی که وی در مورد آثار ترجمه شده ادبیات فارسی به زبان فرانسه، تدریس زبان و ادبیات فارسی و سطح آموزش آن در دانشگاههای فرانسه ، عدم استقبال دانشجویان فرانسوی از تحصیل زبان و ادبیات فارسی با خبرنگاران میراث خبر به هنگام سفرانجام داده است .از آنجا که حایگاه زبان و ادب فارسی در فرانسه و عدم گسترش کمی و کیفی آن در سالهای اخیر نیاز به تامل دارد ، لذا مبادرت به ارائه نظرات وی نمودم تا ما نیز به نوبه خود در این عرصه بیندیشیم واز آسیب شناسی این امر مهم غفلت نکنیم . 

نظر گاه ژيل اوتیه در خصوص وضعيت زبان و ادب فارسي درفرانسه:

 

اگر به ميزان ترجمه‌ها، ويرايش‌ها، و كتاب‌هاي نگاشته شده در زمينه ادبیات فارسی به زبان فرانسه توجه كنيم فكر مي‌كنم سطح قابل قبولي از شناخت ادبيات فارسي در فرانسه داشته باشيم. براي نمونه مي‌توانم به كتاب گرامر زبان فارسي نگارش ژيلبر لازار و ترجمه غزليات حافظ اشاره كنم كه كتاب‌هاي بسيار ارزشمندي هستند. اما مساله اينجاست كه اين‌ها همه آثاري هستند كه مدت‌ها پيش تاليف يا ترجمه شده‌اند و به موجي از آثار شرق‌شناسي به زبان فرانسه تعلق دارند كه نه تنها ادبيات بلكه مطالعاتي در باب جامعه، سياست، تاريخ و غيره ايرانيان را در بر مي‌گيرد.

اما بدون شك بايد بين اين آثار و تدريس زبان، ادبيات و فرهنگ ايران در فرانسه تفاوت قائل شد، چرا كه گسترش آموزش زبان فارسي در فرانسه در سطح بسيار پايين‌تري قرار دارد و متاسفانه امروزه از كيفيت چندان مطلوبي برخوردار نيست. علاوه بر اين در فرانسه جز در دانشگاه پاريس و استراسبورگ و چند دانشگاه انگشت شمار ديگر نمي‌توان دانشكده زبان و ادبيات فارسي را يافت و اين در حالي است كه زبان و ادبيات فارسي از جمله ادبيات شناخته شده و مطرح جهان است.

به طور کلی مي توان گفت در فرانسه به سختي مي‌توان جايي براي آموختن زبان يا لااقل بخشي از فرهنگ ايران پيدا كرد و اين بسيار تاسف‌آور است، چرا كه آموختن زبان فارسي، البته غير از رسم‌الخط آن ، براي فرانسه‌زبان‌ها كاري بسيار ساده است. گذشته از اين بسياري از فرانسوي‌ها در دانشگاه‌ها مشغول فراگيري زبان عربي هستند و بخشي از اين افراد مي‌توانند در ادامه تحصيلات خود به مطالعه زبان و ادبيات فارسي رو بياورند، ولي متاسفانه اين مساله نيز تاكنون عملي نشده است.

در حقيقت مساله به اين صورت است كه آثار بزرگي از ادبيات ايران به فرانسه ترجمه شده‌اند، اما اين ترجمه‌ها و تاليف‌ها سال‌ها پيش انجام شده‌اند و به همين دليل امروزه ديگر تجديد چاپ نمي‌شوند و به همين دليل نمي‌توان نسخه‌هاي آن‌ها را در كتاب فروشي‌هاي فرانسه پيدا كرد. اگر از زاويه ديگري به اين مساله نگاه كنيم مي‌توانيم بگوييم براي اين كه اين كتاب‌ها اخيراً و با زبان رايج امروز به فرانسه ترجمه نشده‌اند، تجديد چاپ نشده و در كتاب‌فروشي‌ها و كتابخانه‌ها پيدا نمي‌شوند و دليل اين كه چرا ترجمه جديدي از اين آثار وجود ندارد ، اين است كه مترجمان امروز فرانسه با ادبيات فارسي آشنايي ندارند و دليل اين امر اين است كه سطح آموزش زبان فارسي در دانشگاه‌هاي فرانسه پايين است و علت آن نبود اساتيد خوب است كه خود بايد از طريق همين كتاب‌فروشي‌ها و كتاب‌خانه‌ها با زبان و ادبيات فارسي آشنا شوند و در همين دانشگاه‌ها آن را ياد بگيرند. همان طور كه مي‌بينيد اين دور باطل است كه متاسفانه نتيجه خوبي نداشته است.

فكر مي‌كنم يكي ديگر از عواملي كه باعث پايين بودن تعداد دانشجويان اين زبان مي‌شود نوع نگرش به اين زبان است. در حقيقت زبان فارسي نيز همان مشكلي را دارد كه زبان فرانسه با آن دست به گريبان است و آن ديدگاه عمومي نسبت به اين زبان به عنوان يك زبان بسيار ادبي و نخبه‌گرا و كمتر به عنوان زباني كاربردي است.

 

پيشنهاد : اينك خواننده محترم ، نظر و پیشنهاد شما در مورد آموزش زبان فارسی ، مراکز آموزشی ، منابع و روشهای آموزشی ، تربیت اساتید ، ترحمه متون فارسی به فرانسه و انتشار آن در بازار نشر فرانسه و... ، و بالاخره ترویج و گسترش مطالعات ایرانی در فرانسه چیست ؟ از اظهار نظر و ارائه طریق دریغ نفرمایید.قطعا همفکری جمعي در شناسايي این معضل مثمرثمر خواهد بود.

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم شهریور 1386ساعت 13:23  توسط محمد حسين نعيمي  |